Onze voorouders hebben ook geleden. Zij werden na aankomst in Suriname ondergebracht in de barakken waar vroeger de slaven hun onderdak hadden. De gebeurtenissen met het rampschip Voorwaarts waarbij vele doden vielen, waren mensonwaardig. En... de vernederingen tijdens hun contractperiode op de plantages moeten wij ook niet vergeten. Daarom moeten wij elk jaar het verdriet en de ellende, en de doden onder de Javaanse contractarbeiders herdenken. En tegelijkertijd vieren wij elk jaar feest. Wij vieren ons bestaan als Javaanse Surinamers. Zonder het doorzettingsvermogen van onze voorouders hadden wij niet kunnen bestaan als Javaanse Surinamers. Wij - Javaanse Surinamers - hebben onze eigen geschiedenis die deel uitmaakt van de Nederlandse wereldgeschiedenis. Onze voorouders verdienen dan ook een waardig monument op Nederlandse bodem van het Europese continent. Zodat wij elk jaar met zijn allen (ook de autochtonen van Nederland) ernaartoe kunnen gaan om hen te herdenken. Onze gedachte is ook: Eerst herdenken en dan pas vieren. De website dient vooralsnog als het digitale monument.

De Javaanse immigratie zoals die door BanyuMili in woord en beeld wordt gebracht

'De zon en de maan zijn met hen mee meegereisd en ook bij hen gebleven.'
Een Javaans gezin met kind in de sléndang en wat handbagage. Met het schip reizend over stromende wateren en niet wetende waar het terecht zal komen. Samen turend naar verre horizonnen die er niet meer zijn. Dan heel diep luisterend naar voorbijvliegende vleugels. Want alles was heel anders, thuis op Java. Tijden vervliegen. Maar het kind geborgen, veilig en warm. Gedachten dromen naar terugblikken van achtergelaten familie. En elkaar nooit meer zien, misschien. Uiteindelijk zet het voet aan wal, op Surinaamse bodem. Op 9 augustus 1890. De zon en de maan zijn met hen meegereisd. En ook bij hen gebleven. En samen met anderen het nieuwe land ontkiemend naar een nieuw vaderland. 'Er is één Suriname'... 'Ana Suriname siji'.
Afbeelding: Het tweedimensionale model is van de hand van Sri Irodikromo naar een concept van
Reinier Kromopawiro (tevens verantwoordelijk voor de fotografie en beeldmanipulatie). Sri is de dochter van de beroemde Javaans Surinaamse kunstenaar Soekie Irodikromo. Sléndang is draagdoek.

BanyuMili informeert... met het oog op morgen!

BanyuMili is een informatieve en educatieve site over de geschiedenis, de taal en cultuur van de Javaanse Surinamers met een knipoog naar Java, Indonesië, het land waar de voorouders vandaan kwamen. De site bevat ook beschrijvingen van persoonlijke herinneringen en ervaringen en korte onderzoeken van de webmaster en tevens bedenker van deze site.
Alle andere artikelen van Reinier Kromopawiro zijn gebaseerd op de opgedane kennis aan de Rijksuniversiteit Leiden, zelfstudie en intensieve contacten met leden van de Javaanse gemeenschap in Nederland en Suriname. Verder zijn wetenschappelijke werken, leermateriaal en woordenboeken geraadpleegd. Deze hebben niet alleen te maken met de Indonesische talen en culturen, waaronder de Javaanse taal en cultuur. Maar ook met de geschiedenis van Suriname, van Indonesië en van Nederland. En met de vakgebieden Algemene taalwetenschappen en Vergelijkende taalwetenschappen.
Uiteraard is er veel aandacht besteed aan het Javaans van Suriname. Voor bezoekers uit Indonesië zijn aparte pagina's beschikbaar. Een in het Javaans en een in het Indonesisch, het bahasa Indonesia.

Een bijzondere rijke aanvulling op de geschiedenis van de Javaanse Surinamers vormen de vele bijdragen van de tomeloze Paul Mangoenkarso. Ze zijn opgenomen in de rubriek Archief. Het artikel 'Bezoek aan Javaanse nederzetting op Sumatra' is een bijdrage van Ingrid Saroda Mitrasing. Op de 'Bahasa Indonesia' pagina zijn bijdragen opgenomen van H. Sarmoedjie uit Indonesië. Hij is één van de Javanen die toentertijd naar Indonesië is teruggekeerd.

BanyuMili heeft nauwe contacten met de Afdeling Cultuurstudies van het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling in Suriname. Sinds kort heeft een andere niet onbelangrijke persoon bereid verklaard veldonderzoeken te gaan doen in Suriname. Zijn bevindingen zullen ook hier op de site gepubliceerd worden. Wij hopen op een vruchtbare samenwerking. Er is ook een aparte site gemaakt: www.cultuurstudiessuriname.info.

Behalve op internet is BanyuMili van 1994 tot 2005 ook actief geweest in Rotterdam met Javaanse kinderen, jongeren en volwassenen. Het geven van cursus Javaans. Het leiden van een gamelangroep. Het verzorgen van radioprogramma's in de Javaanse taal. En het jaarlijks organiseren van de Herdenking en Viering van de Javaanse immigratie. En ondersteunt daarbij nog een ieder, groepsgewijs of individueel, in de zoektocht naar de eigen Javaanse identiteit. De activiteiten van BanyuMili is niet onopgemerkt gebleven bij de Javaanse Surinamers in Suriname zelf. In Suriname wordt de videoversie van  'Ana Suriname Siji' dagelijks vertoond bij RTV Garuda Suriname. En zie ook de uitnodiging van de Indonesische Ambassadeur in Suriname Bapak Suparmin Sunjoyo voor het bijwonen van een seminar over de Javaanse taal - Seminar Internasional Basa Jawi - in Suriname op 28 en 29 mei 2005.