| HOME | IRIS FLASHVIDEO | 3D MEDIAWALL | PICTUREGALLERY | MUSICBOX | 
BASA
JAWA |
BAHASA
INDONESIA |
GASTENBOEK |
|
|
| Immigratie | Suriname | Taal | Cultuur | Muziek | Theater | Boeken | Archieven | BanyuMili |
| Home > Boeken > Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek | ||||||||
|
|
|
Hoofdmenu
|
Boeken
verkrijgbaar bij KITLV Leiden
|
Presentatie Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek
Surinaams Javaans is de taal die wordt gesproken door de Surinamers van Javaanse afkomst. Hun aantal wordt geschat op negentigduizend, waarvan er zestigduizend in Suriname en dertigduizend in Nederland woonachtig zijn. Het grootste deel van hen spreekt in meerdere of mindere mate de Surinaamse variant van het Javaans dat op Java (Indonesië): het Surinaams Javaans(SJ). Javaanse Surinamers zijn nakomelingen van de ruim 33.000 mensen die van 1890 tot 1940 van Java naar Suriname zijn verscheept en daar op de plantages te werk gesteld werden als vervanging van de slaven. De slavernij in Suriname werd in 1863 afgeschaft. Om de productie op de plantages te kunnen voortzetten werd naar alternatieve arbeidskrachten gezocht die gevonden werd in contractarbeiders uit Azië. Het ontstaan van het Surinaams Javaans. Als men zegt dat het Javaans door Javaanse contractarbeiders naar Suriname meegenomen is, moet men in het oog houden dat er etnisch, geografisch, sociaal en taalkundig de nodige verscheidenheid was. Onder de contractarbeiders waren ook niet-Javaanstaligen die in het begin ook hun eigen taal hebben (Sundanees, Madurees en Maleis). Hoe de communicatie verloopt tussen de Javaanstaligen en de niet-Javaanstaligen in de beginperiode is niet bekend. Er is weinig bekend over die begintijd. Het is in ieder geval zo dat het Surinaams Javaans een ontwikkeling is, in Suriname, van meer dan honderd jaar. Suriname is een land waarin door een groot deel van de bevolking dagelijks drie talen naast en door elkaar worden gebruikt: Nederlands als officiële taal, Sranan als contacttaal tussen verschillende bevolkingsgroepen (Creolen, Hindostanen, Javanen) en de talen van deze bevolkingsgroepen (met name het Sarnami, Sranan en het Surinaams Javaans). Deze talen beïnvloeden elkaar wederzijds sterk. Bij het Surinaams Javaans komt dit vooral tot uiting in het veelvuldig gebruik van leenwoorden uit het (Surinaams) Nederlands en het Sranan. Opvallend is dat Indonesische leenwoorden vaak in formele situaties worden gebruikt; in de dagelijkse omgangstaal hoort men ze veel minder. Met het verschijnen van dit voor de Javaanse Surinamers zeer belangrijke woordenboek is er een basis geschapen om de impulsen van het onderwijs in deze taal aan kinderen die van huis uit - om welke redenen ook - het Javaans niet hebben meegekregen. Een citaat uit het voorwoord: 'Dit woordenboek is de vrucht van een jarenlange professionele en vriendschappelijke samenwerking tussen Nederland en Suriname -twee partners die de afgelopen decennia vaak door zoveel meer dan een oceaan gescheiden waren. Aan de totstandkoming hebben zowel Surinaamse als Nederlandse personen en instanties meegewerkt.' Een citaat uit de verantwoording: 'De eerste eerste werkzaamheden aan dit woordenboek zijn begonnen in het kader van een Surinaams taalproject dat van 1980 tot 1984 werd uitgevoerd aan de Universiteit van Suriname (thans Anton de Kom Universiteit, red. BM) in Paramaribo. Eén van de doeleinden van dit project was het maken van een beschrijving van de drie belangrijkste Surinaamse talen: het Sranan, het Sarnami en het Surinaams-Javaans(SJ)... Dit woordenboek is bedoeld voor een ieder die op de een of andere manier met het SJ in aanraking komt, hetzij in Suriname hetzij in Nederland. Allereerst zijn dat de Javaanse Surinamers die deze taal van huis spreken en al dan niet regelmatig gebruiken. Hiertoe moeten uitdrukkelijk ook de jongeren van Javaanse afkomst worden gerekend, die door allerlei oorzaken steeds meer moeite hebben met het spreken en verstaan van hun eigen taal. Bovendien kan het woordenboek van nut zijn voor hen die regelmatig met het SJ worden geconfronteerd, bijvoorbeeld door hun werk (verpleging, onderwijs en dergelijke) of door familiebanden met Surinamers van Javaanse afkomst.' 'Dit woordenboek is, als elk ander woordenboek, in de eerste plaats bedoeld voor het opzoeken van de betekenis(sen) van woorden. Daarnaast kan men het ook gebruiken om te weten te komen hoe Javaanse woorden geschreven worden. En tenslotte kan het tevens een hulpmiddel zijn voor Javaans-sprekenden die iets in het Nederlands willen verklaren of uitdrukken.'
Via
het woord 'gamelan' liet hij verschillende disciplines die met het leren van
het Javaans (en alles wat met het Javaans ) te maken hebben de revue passeren. Hij benadrukte dat wij
Javanen uit Suriname, zonder dat wij het zelf weten, ontzettend blij zijn
dat niet alle Javanen indertijd naar Indonesië zijn gerepatrieerd. Anders
hadden wij niet kunnen bestaan als Javaanse Surinamers. Anders was er op
die bewuste vrijdag ook geen presentatie van een Surinaams Javaans-Nederlands
woordenboek. Met de zin 'De Javaanse Surinamers als groep is een
verrijking voor de gehele mensheid' oogstte hij een ovatie die net
zo gezellig en aanstekelijk klonk als het op die dag gespeelde muziekstuk
gendhing Klentèngan. |
|
|
Op vrijdag 20 april 2001 heeft
de presentatie plaatsgevonden van het eerste Surinaams Javaans -
Nederlands woordenboek. Meer
dan een eeuw later nadat de eerste Javanen voet aan wal zetten op
Surinaamse bodem. Het wordt
uitgegeven door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land-, en
Volkendkunde (KITLV) te Leiden. De samenstellers zijn Hein Vruggink
(Nederland) en Johan Sarmo (Suriname). Het eerste exemplaar werd op die
dag symbolisch door
Hein Vruggink (in overleg met Johan Sarmo in Suriname) aan de heer Reinier
Kromopawiro overhandigd als blijk van waardering voor zijn activiteiten in
het streven naar het behoud van de taal en cultuur van de Javanen uit
Suriname. In zijn dankwoord aan hem gericht - uiteraard in het
Javaans - zegt Hein Vruggink met zoveel woorden een ambassadeur te hebben
gevonden die het Javaans moet blijven promoten.
Reinier Kromopawiro tijdens
zijn toespraak bij de boekpresentatie op vrijdag 20 april 2001 in
het Centraal Faciliteitengebouw van de Universiteit Leiden. Hij is zoals
altijd hoopvol gestemd. 'Kinderen die in Nederland zijn geboren, waarvan
velen geen woord Javaans spreken, genieten volop van Javaanse liederen.
Het is in ieder geval een hoopvol teken. En misschien... dat zij op latere
leeftijd tot het besef komen - wanneer zij op zoek gaan naar de eigen
Javaanse identiteit - dat ze dan Javaans gaan leren.'