www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

CULTUUR

alas = woud

DE KUNST VAN HET JAVAAN-ZIJN

Cultuur
Huisvlijt Javaanse gebruiksvoorwerpen
Huwelijk Ceremonies en gebruiken
Huwelijk Ceremonies en betekenissen
Huwelijk Nebus kembar mayang
Kalender De Javaanse tijdrekening
Kejawèn Traditionele geloofsovertuiging
Kunst Moderne Kunst
Mysticisme Het innerlijke geloof
Slametan Levenscyclus en hoogtijdagen
Feest Vereende krachten en saamhorigheid
Eten en drinken
Klederdracht

Get the Adobe Flash Player to see this video.

 

De kunst van het Javaan-zijn

 

Theater en Muziek vallen onder Cultuur. Maar deze zijn uitgebreid. Op deze site worden ze als afzonderlijke rubrieken behandeld om het overzicht te behouden. Het onderwerp Eten en drinken is ook uitgebreid en krijgt het daarom een aparte inhoudsopgave.

Unggah-ungguh

Het is een hele kunst om zich als een Javaan te gedragen. Hieronder een aantal richtlijnen en/of aanbevelingen. Basa is de beleefde taal en tatakrama is de beleefde omgangsmanieren. De code van beleefde taal en beleefde omgangsmanieren noemt men unggah-ungguh.

Basisprincipe unggah-ungguh

in gezelschap geen hogere positie innemen ten opzichte van de omgeving.
Beleefd en beheerst optreden tegenover personen met een hogere maatschappelijke positie.
zich soepel en inschikkelijk gedragen onder gelijken.
zich ongedwongen en hartelijk gedragen onder intimi en
gereserveerd vriendelijk en geduldig optreden tegen personen van geringer maatschappelijk aanzien.

Als men zich niet aan deze regels houdt, betekent het dat men ora Jawa of durung Jawa is; immers, men verstaat vooralsnog niet de kunst van het Javaan zijn. Het bijbrengen van de kunst van het Javaan zijn begint onmiddellijk na de geboorte. Een baby, die van alles en nog wat bijgebracht moet worden, is dus durung Jawa. Men pleegt dan ook te zeggen: Yèn isih bayi, ya durung Jawa. Als men nog niet volwassen is, verstaat men dus niet de kunst van het Javaan zijn.

Het beheersen van de taal en het correct gebruik ervan is een onderdeel van het Javaan zijn, zeg maar de Javaanse identiteit. Men bezit de Javaanse identiteit als er gehandeld wordt volgens de geldende normen. In alle andere gevallen is men ora Jawa of durung Jawa.

Als een volwassen Javaan de eigen moedertaal niet spreekt en de gedragsregels van het Javaan zijn niet toepast, dan is men nog steeds durung Jawa of men zegt het spreekwoordelijk: Wong iku ora Jawa.

Als een niet-Javaan - een vreemde dus - de Javaanse taal en omgangsvormen beheerst en het ook laat merken, hoort men vaak 'Wah, wong iku kok Jawa, ya!' Het woord kok wordt in deze toegevoegd, omdat men verbazing wil uitdrukken. De term hiervoor is jawani; zich gedragen als een Javaan.

 

Koken voor de gasten... altijd
 

Eet smakelijk

Pénak(a)ké sing mangan. Of heel kort pénakké of in basa (dit is beleefde taal) sekécaké. Dat zeggen de Javanen in Suriname als zij 'eet smakelijk' bedoelen.
Terwijl ik zit te schrijven loopt het water mij al uit de mond. Javanen drinken meestal niet of hooguit thee bij het eten. Maar de moderne Javaan drinkt frisdrank, bier of water. Bij de warung of restaurant bestellen zij vaak dhawet. Mangan-mangan of Ayo mangan wordt er geroepen als uitnodiging om te eten. Bij oudere mensen doen de Javanen het in de beleefde vorm: mangga dhahar. Isik wareg, ik zit nog vol. Of aku mau wis mangan. Ik heb zojuist al gegeten. Dat zegt men uit beleefdheid, ook al heeft men op dat moment een vreselijke honger. Diwaregi of diwaregaké! Eet genoeg, er is voldoende eten! Dat zegt de gastvrouw of gastheer beleefd. Het antwoord van de gast is meestal: wis wareg. Ik heb genoeg gegeten. Njukuk menèh, ta! Neem nog wat, hoor! Vroeger moest men lange afstanden afleggen, te voet. Dan moet er genoeg gegeten worden. dat is de verantwoordelijkheid (traditie bepaald) van de gastvrouw of gastheer. Want het duurde lang voordat men weer thuis was. En heeft men teveel gegeten: (aku) kewaregen. Is de buik echt meer dan vol: (aku) kemlakaren. Kewaregen en kemlakaren zegt men meestal niet hardop tegen de gastvrouw of gastheer. Dat is gênant en niet beschaafd.

Ga snel naar... Eten en drinken

De inhoudsopgave van Eten en Drinken

   Inleiding
   Eten mangan... drinken ngombé
   Keuken... pawon, dhapur
   Srèng-srèng
   Eet smakelijk
   Rijst... padi, beras, sega
   Het verbouwen en oogsten van rijst
1 Wat kookten onze voorouders
   Dagelijkse gerechten vroeger
   Bijzondere gerechten vroeger
2 Wat koken de huidige generaties
   Dagelijkse gerechten nu
   Bijzondere gerechten nu
3 Gerechten van alle tijden
   Soorten sambel van alle tijden
4 Snacks van alle tijden
5 Keukenhandelingen en keukengerei
   Keukenhandelingen
   Keukengerei
6 Smaken verschillen
7 Produkten en specerijen
   Produkten
   Specerijen
8 Slametan: rituele tradities
9 Recepten
10 Warung en Restaurants

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP