| HOME | IRIS FLASHVIDEO | 3D MEDIAWALL | PICTUREGALLERY | MUSICBOX | 
BASA
JAWA |
BAHASA
INDONESIA |
GASTENBOEK |
|
|
|
Home > Cultuur > Javaans huwelijk Deel 1 Trouwen in het Javaans |
|
|
|
|
Boeken
verkrijgbaar bij KITLV Leiden
|
Javaans huwelijk
Deel 1. Trouwen in het Javaans Voor de correcte uitspraak van de Javaanse woorden zie klanksysteem en schrijfwijze Deel 1. Trouwen in het Javaans Inleiding. Het trouwen in het Javaans is een feestelijk gebeuren. Het is een mengeling van vele ceremoniële tradities en religiegebruiken vanuit de Islam. Binnen de Islam zijn er onder de Javaanse Surinamers in grote lijnen drie stromingen: de traditionalisten, de puriteinen en de gematigde puriteinen. Deze begrippen zijn gehanteerd door de wetenschapper S. Suparlan in zijn dissertatie 'The Javanese of Surinam'. De traditionalisten vormen de grootste groep. Zij halen inspiraties en geloofsbeleving uit de kitab primbons (almanakken) en de Koran. De puriteinen hanteren de heilige Koran als het enige richtsnoer in de geloofsbeleving. De gematigde puriteinen hanteren de heilige Koran weliswaar als richtsnoer in de geloofsbeleving, maar maken gebruik van Javaanse symbolieken en tradities. Het hebben van een Javaans feest heet duwé nggawé. Gefortuneerden laten op de dag van het bouwen van de tarub ook een koe (sapi) slachten. Later in de loop van de week worden kippen geslacht. Niet twee, maar tientallen kippen. Kippen slachten is in het Javaans mbelèh pitik. Er wordt verschillende soorten pacitan (snacks) klaargemaakt. Op de feestdag zelf (meestal op de zaterdagavond) is er een optreden van een culturele groep. Vroeger werd er een wayangvoorstelling, een ludrug opvoering of andhé-andhé lumut opvoering gegeven. Tegenwoordig een cabaretvoorstelling. Eigenlijk een ludrug opvoering met pop Jawa muziek in plaats van live gamelanmuziek. Gearrangeerd huwelijk. Vroeger was het zo dat een huwelijk gearrangeerd werd door de ouders van het meisje en die van de jongen. Nu gaat het natuurlijk heel anders, volgens de regels van de tijd. Een jongen en een meisje raken bevriend. Ze worden verliefd op elkaar en willen trouwen. Om de hand vragen. Wanneer jonggeliefden het voornemen hebben om met elkaar samen door het leven te gaan, gaan de ouders van de jongen op een afgesproken dag naar de ouderlijke woning van het meisje. Volgens vaste stelregels vragen de ouders van de jongen officieel om de hand van het meisje aan haar ouders. Eén van de stelregels is het hanteren van het zeer formeel Javaans, het basa krama. Het kan ook zijn dat de ouders van de jongen de hulp inroep van een kerkelijke voorganger. Het vragen om de hand van het meisje heet panglamaran. Vroeger was lamaran ook het geschenk van de aanstaande bruidegom aan de familie van de aanstaande bruid. Nontoni. Wanneer de jongen en het meisje elkaar nog niet kennen heet zo'n ontmoeting nontoni, letterlijk betekent dit het elkaar bekijken. Het meisje schenkt bijvoorbeeld thee voor de jongen en zijn familie zonder een woord te zeggen, maar wel bescheiden en stiekem naar elkaar kijken. Het huwelijk. Zonder goedkeuring van de wederzijdse ouders rust er geen zegen op de relatie. Verder is een Javaans huwelijk een familie aangelegenheid. Door het Javaans huwelijk worden niet alleen twee individuen in de echt verbonden, maar er komt ook een verbintenis tussen twee families tot stand. Deze relatie wordt bésan genoemd. Dit familiesysteem is kent men bijvoorbeeld niet in Nederland, daarom is er ook geen Nederlandse equivalent voor het woord bésan. De omschrijving van bésan is:ouders van iemands schoonzoon of schoondochter. Het Javaanse huwelijk kent stringente ceremoniële regels. Een dukun mantèn, meestal een vrouw leidt het huwelijksfeest. Van het aankleden van bruid en bruidegom tot het samenstellen van de sajèn (offer). Het uiteindelijk verbinden van man en vrouw tot een echtpaar wordt geleid door de modin of kaum. Vroeger was het zo dat een huwelijk gearrangeerd werd door de ouders van het meisje en die van de jongen. Nu gaat het natuurlijk heel volgens de regels van de tijd. Een jongen en een meisje raken bevriend. Ze worden verliefd op elkaar en willen trouwen. Ze kunnen naar de burgerlijke stand en trouwen op westerse wijze, maar ze kunnen ook in het Javaans trouwen. Een combinatie van beide is natuurlijk ook mogelijk. Wanneer de jonggeliefden het voornemen hebben gaan de ouders van de jongen op een afgesproken dag naar de ouderlijke woning van het meisje. Volgens vaste stelregels vragen de ouders van de jongen officieel de hand van meisje aan haar ouders. Eén van de stelregels is het hanteren van het zeer formeel Javaans, het basa krama. Het kan ook zijn dat de ouders van de jongen de hulp inroep van een kerkelijke voorganger, de kaum of de modin. Het vragen van de hand van het meisje heet lamaran. Lamaran was vroeger ook het geschenk van de aanstaande bruidegom aan de familie van de aanstaande bruid. Wanneer de jongen en het meisje elkaar nog niet kennen heet zo'n ontmoeting nontoni, letterlijk betekent dit het elkaar bekijken. Het meisje schenkt bijvoorbeeld thee voor de jongen en zijn familie zonder een woord te zeggen, maar wel bescheiden en stiekem naar elkaar kijken. De
huwelijksceremonie zelf heet kepanggihan of nemoni.
Tijdens de midadarèni wordt het kopen van de kembang mayang ceremonie gehouden. Kembang mayang is een boeket bloemen, speciaal volgens de regels gemaakt voor dit doeleind. Het symboliseert de maagdelijkheid van de bruid en bruidegom. Meestal worden er twee gemaakt. de maker is vaak een oude man. De moeder moet de kembang mayang zogenaamd van de oude man kopen voor haar dochter. Dit officiële plechtigheid tijdens de midadarèni heet eigenlijk nebus kembar. In plaats van het woord kembang is het nu kembar. Kembar betekent tweeling (anak kembar). Het woord kembar duidt aan dat er twee bloemstukken zijn die zogenaamd gekocht moeten worden door de moeder van de bruid. Kembang mayang is dus een algemene term voor een bloemstuk voor een officiële plechtigheid. |
|
|
