De Javaanse kalender
verschilt niet van alle andere kalenders. Het gaat om de aanduiding van
jaren, maanden, data, dagen of een bepaalde tijdsperiode. De Javaanse
kalender kent naast de zevendaagse werkweek ook de vijfdaagse marktweek.De dagen
De namen van de zevendaagse
werkweek zijn:
1 Minggu (zondag)
symboliseert stilstand (meneng)
2 Senèn
(maandag) symboliseert vooruitgang (maju)
3 Selasa (dinsdag)
symboliseert achteruitgang (mundur)
4 Rebo (woensdag) symboliseert
naar links (mangiwa)
5 Kemis
(donderdag) symboliseert naar rechts (manengen)
6 Jumuwah (vrijdag)
symboliseert naar boven (munggah)
7 Setu (zaterdag) symboliseert naar
beneden (temurun)
De namen van de dagen van de week hebben te maken
met de bewegingen van de maan ten opzichte van de aarde: de solah.
De namen van de
Javaanse vijfdaagse de marktweek de Pasaran zijn:
1. Kliwon of Asih
symboliseert opstaan (jumeneng)
2.
Legi of Manis symbolyseert terugtrekken (mungkur)
3. Paing of
Pait symboliseert staan tegenover een persoon (madep)
4. Pon
of Petak symboliseert slapen (saré)
5. Wagé of Cemeng
symloseert zitten (lenggah)
De dagen van de Pasaran zijn de posities
van de maan: de patrap. Bijvoorbeeld: eerste kwartier, halve
maan.
Beide systemen - de
zevendaagse werkweek en de vijfdaagse marktweek - worden
gecombineerd gebruikt. Bijvoorbeeld om een geboortedag aan te duiden: Rebo
Legi.
De maanden
De namen van de maanden
(in het Arabaisch) van
de Javaanse kalender zijn:
01 Sura
02 Sapar
03 Mulud
04
Bakda Mulud
05 Jumadil Awal
06 Jumadil
Akhir
07 Rejeb
08 Ruwah
09 Pasa
10 Sawal
11 Sela
12
Besar.
De Javaanse kalender geeft
de cyclus aan van het mens zijn, het leven door Gusti geschapen, de
Schepper van het Universum, God de Almachtige.
De
jaren
De
Javaanse kalender kent een cyclus van 8 jaren, de zogenaamde windu.
De namen van deze jaren zijn in het Arabisch:
1. Alip betekent in het
Javaanse ada-ada (beginne)
2. Ehe betekent in het Javaans tumandang
(maken, doen)
3. Jemawal betekent in het Javaans gawé (werken)
4.
Je betekent in het Javaans lelakon (proces)
5. Dal betekent in het Javaans urip (leven)
6. Be betekent in het Javaans bola-bali (steeds
terugkerend)
7. Wawu betekent in het Javaans marang (aan, gericht
aan)
8. Jimakir betekent in het Javaans suwung (leeg)
De
Javaanse woorden vormen samen een zin: Ada-ada tumandang gawé
lelakon urip bola-bali marang suwung. Dit betekent: Het begint met
het scheppen van levensactiviteiten om dan weer terug te keren in een
leegte.
De
datum
De data duiden op de gedaantes van de maan en symboliseert het
leven van de mens in de wereld.
De eerste
van een Javaanse maand
ziet er de maan uit als een dun lijntje. Het is
als een pasgeboren kind, en groeit elke nacht. Het wordt goter en
helderder.
De veertiende van de Javaanse maand wordt Purnama
Sidhi
genoemd. Het is volle maan en symboliseert de volwassenheid. Hij of zij
is getrouwd.
De vijftiende van de Javaanse maand heet Purnama.
Het is dan volle maan, maar er wordt al zichtbaar dat de vorm kleiner
gaat worden en de maan wat minder helder schijnt.
De twintigste van de
Javaanse maand heet Panglong. Hier begint de mens het geheugen te
verliezen.
De vijfentwintigste van de Javaanse maand heet Sumurup. De mens
moet met zorg worden behandeld zoals men dat met een baby doet.
De
zesentwintigste van de Javaanse maand heet Manjing. Het leven
van de mens keert terug naar waar het is begonnen. Dit heet Rijal.
De rest van de dagen symboliseert de periode wanneer de Rijal opnieuw
geboren gaat worden, wanneer een nieuw leven begint in de wereld.
Het
algehele proces van steeds herboren worden heet Cakra Manggilingan.
Cakra betekent wiel en nggiling betekent rollen. Het wordt ook Heru
Cakra genoemd.
