Home > Cultuur > Kalender... De Javaanse tijdrekening

Berichten
Wetenswaardigheden

Immigratie Hoofdpagina
Immigraties in Suriname Emancipatiewet
Javaanse immigratie Onderzoek
Komst Javanen in Suriname Achtergronden
Artikelen Javaanse immigratie Downloads
Laatste der immigranten Een interview
Koloniale administratie Lijst van schepen
Tijdlijn Herdenking en Viering...
Visie BanyuMili Herdenking en Viering...

Suriname Hoofdpagina
Republiek Suriname
Wapen en vlag
Nationaal volkslied
Talen van Suriname
Tijdlijn Historische gebeurtenissen
Toerisme in Suriname
Suriname op Google Maps

Taal Hoofdpagina
Javaans van Indonesië en Suriname
Javaans van Suriname Geschiedenis
Javaans van Suriname Klanksysteem
Javaans van Suriname Dagelijks gebruik
Javaans van Indonesië Geschiedenis
Javaans van Indonesië Klanksysteem
Javaans van Indonesië Dagelijks gebruik
Woordenlijst Javaans-Nederlands
Woordenlijst Nederlands-Javaans

Cultuur Hoofdpagina
Feest Vereende krachten en saamhorigheid
Huisvlijt Javaanse gebruiksvoorwerpen
Huwelijk Ceremonies en gebruiken
Huwelijk Ceremonies en betekenissen
Huwelijk Nebus kembar mayang
Kalender De Javaanse tijdrekening
Kejawèn Traditionele geloofsovertuiging
Kunst Moderne Kunst
Mysticisme Het innerlijke geloof
Slametan Levenscyclus en hoogtijdagen

Muziek Hoofdpagina
Gamelan Unicum in het Caribisch gebied
Pop Jawa De muziek op de Javaanse radio
Terbangan Van religieus naar populair

Theater Hoofdpagina
Dans Taal der bewegingen
Jaran képang Rituele dans
Ludrug Volkstoneel met zang en dans
Tayub Danspartij met dansvrouwen
Wayang Het Javaanse schimmenspel
Wayang Wayangvormen en repertoire
Wayang Opstelling poppen bij voorstelling
Wayang Wayangvoorstelling en Semar
Wayang Gebruikte termen

Boeken Hoofdpagina
Woordenboek Javaans van Suriname
Boekbeschrijvingen KITLV
Nog meer boeken
Ana-Ku Ngalimoen Gast

Archieven Hoofdpagina
Historische Database Suriname
Database Javaanse immigranten
Nationaal archief Suriname
Nationaal archief Nederland
Universiteit Leiden
KITLV Leiden
Meer archieven en informatiebronnen

BanyuMili Hoofdpagina
Waarom BanyuMili
 De webmaster
Bakkie... Reijnsdorp
Internaat Taman Putro
Interview Rotterdams Dagblad
Sana Budaya Paramaribo
Terug naar Bakkie
Overdenkingen
Basa Jawa Pagina in het Javaans
Bahasa Indonesia Pagina in het Indonesisch

Mascotte van BanyuMili
Prins Werkudara... de held uit het wayangspel Dewa Ruci. Op zoek naar de 'kawruh sangkan-paraning dumadi', de 'kennis van oorsprong en bestemming van het bestaan'.

Nationaal Archief van Suriname.
Archieven van overheidsinstellingen en particulieren. Bij het Nationaal Archief kunt u archieven raadplegen vanaf de periode 1846.

Nationaal Archief van Nederland.  Heel veel materiaal over velerlei zaken van het Koninkrijk der Nederlanden. Waaronder ook duizenden oude foto's uit de koloniale tijd en uit de periode dat Suriname koninkrijksdeel was.

Historische Database Suriname. Persoons- en gezins-gegevens van mensen die in de tweede helft van de negentiende en in de twintigste eeuw (tot aan de Tweede Wereldoorlog) als contractarbeider naar Suriname zijn vert0okken.

Universiteit Leiden.
Aan deze universiteit kan men terecht voor de studie Indonesische talen en culturen met als specialisatie Javaanse taal en cultuur.

Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volken-kunde. Veel literatuur van Suriname en de rest van het  Caraibisch gebied.

Kalender

De Javaanse tijdrekening

Al 3000 jaar voor Christus kenden de Javanen op Java (Indonesië) de natte rijstcultuur. Ook hadden zij de kennis over visserij, astronomie, weverij, batik, gamelan en wayang. Vóór de komst van het Hindoeïsme en andere religiën hadden de Javanen al hun eigen cultuur en levensbeschouwing. Veel van de oude rituelen komt men vaak tegen in sommige traditionele ceremoniën. Naast alle andere wereld religies, zoals het Boedhisme. Hindoeïsme, Islam en het Christendom is er ook de lokale levensbeschouwing die bekend staat onder Kejawèn of Kebatinan.
De Kejawèn heeft ook een eigen tijdrekening. Op 8 maart 2003 is het nieuwjaarsdag van het jaar 6428 volgens de tijdrekening van de Kejawèn. 

De Javaanse kalender verschilt niet van alle andere kalenders. Het gaat om de aanduiding van jaren, maanden, data, dagen of een bepaalde tijdsperiode. De Javaanse kalender kent naast de zevendaagse werkweek ook de vijfdaagse marktweek.

De dagen
De namen van de zevendaagse werkweek zijn:
1 Minggu (zondag) symboliseert stilstand (meneng)
2 Senèn (maandag) symboliseert vooruitgang (maju)
3 Selasa (dinsdag) symboliseert achteruitgang (mundur)
4 Rebo (woensdag) symboliseert naar links (mangiwa)
5 Kemis (donderdag) symboliseert naar rechts (manengen)
6 Jumuwah (vrijdag) symboliseert naar boven (munggah)
7 Setu (zaterdag) symboliseert naar beneden (temurun)
De namen van de dagen van de week hebben te maken met de bewegingen van de maan ten opzichte van de aarde: de solah.

De namen van de Javaanse vijfdaagse de marktweek de Pasaran zijn:
1. Kliwon of Asih symboliseert opstaan (jumeneng)
2. Legi of Manis symbolyseert terugtrekken (mungkur)
3. Paing of Pait symboliseert staan tegenover een persoon (madep)
4. Pon of Petak symboliseert slapen (saré)
5. Wagé of Cemeng symloseert zitten (lenggah)
De dagen van de Pasaran zijn de posities van de maan: de patrap. Bijvoorbeeld: eerste kwartier, halve maan.

Beide systemen - de zevendaagse werkweek en de vijfdaagse marktweek - worden gecombineerd gebruikt. Bijvoorbeeld om een geboortedag aan te duiden: Rebo Legi.

De maanden
De namen van de maanden (in het Arabaisch) van de Javaanse kalender zijn:
01 Sura
02 Sapar
03 Mulud
04 Bakda Mulud
05 Jumadil Awal
06 Jumadil Akhir
07 Rejeb
08 Ruwah
09 Pasa
10 Sawal
11 Sela
12 Besar. 

De Javaanse kalender geeft de cyclus aan van het mens zijn, het leven door Gusti geschapen, de Schepper van het Universum, God de Almachtige.

De jaren
De Javaanse kalender kent een cyclus van 8 jaren, de zogenaamde windu. De namen van deze jaren zijn in het Arabisch:
1. Alip betekent in het Javaanse ada-ada (beginne)
2. Ehe betekent in het Javaans tumandang (maken, doen)
3. Jemawal betekent in het Javaans gawé (werken)
4. Je betekent in het Javaans lelakon (proces)
5. Dal betekent in het Javaans urip (leven)
6. Be betekent in het Javaans bola-bali (steeds terugkerend)
7. Wawu betekent in het Javaans marang (aan, gericht aan)
8. Jimakir betekent in het Javaans suwung (leeg)

De Javaanse woorden vormen samen een zin: Ada-ada tumandang gawé lelakon urip bola-bali marang suwung. Dit betekent: Het begint met het scheppen van levensactiviteiten om dan weer terug te keren in een leegte.

De datum
De data duiden op de gedaantes van de maan en symboliseert het leven van de mens in de wereld.

De eerste van een Javaanse maand ziet er de maan uit als een dun lijntje. Het is als een pasgeboren kind, en groeit elke nacht. Het wordt goter en helderder.
De veertiende van de Javaanse maand wordt Purnama Sidhi genoemd. Het is volle maan en symboliseert de volwassenheid. Hij of zij is getrouwd.
De vijftiende van de Javaanse maand heet Purnama. Het is dan volle maan, maar er wordt al zichtbaar dat de vorm kleiner gaat worden en de maan wat minder helder schijnt.
De twintigste van de Javaanse maand heet Panglong. Hier begint de mens het geheugen te verliezen.
De vijfentwintigste van de Javaanse maand heet Sumurup. De mens moet met zorg worden behandeld zoals men dat met een baby doet.
De zesentwintigste van de Javaanse maand heet Manjing. Het leven van de mens keert terug naar waar het is begonnen. Dit heet Rijal.
De rest van de dagen symboliseert de periode wanneer de Rijal opnieuw geboren gaat worden, wanneer een nieuw leven begint in de wereld.

Het algehele proces van steeds herboren worden heet Cakra Manggilingan. Cakra betekent wiel en nggiling betekent rollen. Het wordt ook Heru Cakra genoemd.