www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

DIASPORA

maju = vooruit (gaan)

DIASPORA INDONESIA

 Diaspora Indonesia
Javanen in diaspora
Javanen naar Suriname
Migraties Javaanse Surinamers
Maak kennis met BanyuMili
Erfgoed en 'Oral History'
Contacten met thuisland
Woord van dank
Wie zijn wij Surinamers

 

 

Maak kennis met BanyuMili

BanyuMili is de website over de taal en cultuur én geschiedenis van de Javanen van Suriname. Het is een groot interview met mijzelf. Het is verworden tot het uitgebreidste levensverhaal van een nazaat van Javaanse contractarbeiders in Suriname op het internet.
BanyuMili Is Mijn Verhaal. Een eerbetoon aan de Javaanse contractarbeiders in Suriname.

 

banyu mili
Reinier Kromopawiro 1996

banyu mili
gesang kuwi tindak terus
kaya banyu mili kaé
barang sing aji kudu di-emi-emi kanthi temen
minangka kanggo anak-putu bésuk
supaya gesang kuwi bisaa tindak terus
kaya miliné banyu kali kaé

stromend water
het leven gaat voort
als stromend water
alles van waarde moet met zorg worden bewaard
voor de komende generaties
opdat dat leven kan voortgaan
net zoals de stroom van een rivier

Get the Adobe Flash Player to see this video.

 

 

 

Tijdens het vergaren van kennis komen gevoelens naar boven die blijkbaar al tijdens mijn jeugd in mijn geboortedorp Bakkie (ook wel Reynsdorp geheten) waren ingegeven. De liefde voor de eigen taal en cultuur. Om die liefde te verspreiden heb ik een drager nodig. Een makkelijke herkenbare naam die mijn liefde voor de Javaanse taal en cultuur moet kunnen dragen en verplaatsen. Om kennis te  kunnen delen met anderen. BanyuMili is ontleend aan de schone gamelanklanken die eerst beheersd en dan weer in een stroomversnelling kunnen overgaan. Gamelanklanken die destijds thuis op Bakkie dagelijks klonken. 'BanyuMili... De drager van mijn liefde voor de Javaanse taal en cultuur en geschiedenis' is geboren.

 

BanyuMili... Stromend Water
  De bedenker

Beste bezoeker,
Mijn naam is Reinier Kromopawiro. Niet alleen uw gastheer tijdens uw bezoek, maar tevens de bedenker, eigenaar en webmaster van deze unieke website. Het idee BanyuMili is ontstaan in 1989 tijdens mijn verblijf in Suriname. BanyuMili is ontsproten uit de gamelanklanken die eerst beheersd en dan weer in een stroomversnelling kunnen overgaan. Gamelanklanken die destijds in Bakkie thuis dagelijks klonken. Mijn geesteskind 'BanyuMili'  heb ik blijkbaar altijd in me gedragen.
De door mij zelf bedachte filosofische tekst hiernaast is de inspiratie voor mijn ''BanyuMili Is Mijn Verhaal'.

BanyuMili Is Mijn Verhaal. Een eerbetoon aan de Javaanse contractarbeiders in Suriname. Het eerste en het uitgebreidste levensverhaal van een nazaat van Javaanse contractarbeiders in Suriname op het internet.
Een website met karakter. En dat al sinds begin 2000. Het is een interview met mezelf dat op een eigenwijze manier is vormgegeven en met eigen middelen online is gepresenteerd. Een interview door het Rotterdams Dagblad stond in de speciale millennium editie van vrijdag 31 december 1999 van die krant. Mijn liefde voor de taal en cultuur én de geschiedenis van de Javanen van Suriname is met de paplepel ingegoten. Ik ben trots op de Javaanse contractarbeiders in Suriname en vooral trots nazaat van hen te zijn.

 

Rampschip Voorwaarts...  Op 29 april 1894 verliet de ss Voorwaarts de haven van Batavia met aan boord 614 contractarbeiders. Gedurende de reis was er veel misgegaan. Het schip was tjokvol en de hygiëne liet veel te wensen over. Tijdens de overtocht bezweken 32 personen. En nog eens 32 stierven vlak na aankomst in Suriname en werden er meer dan 80 tot 250 personen in het ziekenhuis opgenomen. Tijdens de eerste vijf jaren zijn er 38 personen overleden en in de daaropvolgende vijf jaren 36 personen. Het eerbetoon

De website BanyuMili draag ik op aan alle Javaanse contractarbeiders die van 1890 tot en met 1939 onder zeer barre omstandigheden naar Suriname werden getransporteerd.
In het bijzonder aan mijn grootmoeder Toemidja Tomoredjo (zie foto), de moeder van mijn moeder. Zij kwam op 22 december 1919 met het schip Madioen I in Suriname aan. Net als alle andere Javaanse contractarbeiders was ook zij tijdens het koloniale bewind van Nederland in Suriname tewerkgesteld op één of meer van de Nederlandse plantages. Om voor een hongerloon en onder erbarmelijke omstandigheden zeer zwaar arbeid te moeten verrichten. Het was hetzelfde werk van de slaven dat zij moesten overnemen. Behoorlijke huisvesting werd voor de Javaanse contractarbeiders niet geregeld. Zij moesten in dezelfde barakken verblijven als waar ook de slaven bivakkeerden.
Als eerbetoon en uit respect voor de volharding tijdens hun erbarmelijke periode en ter nagedachtenis aan diegenen die het niet hebben gered — wij denken bijvoorbeeld aan het rampschip Voorwaarts — herdenken wij hen jaarlijks. Maar tegelijkertijd vieren wij feest op de dag dat de eerste Javaanse contractarbeiders voet aan wal zetten op Surinaamse bodem; 9 augustus 1890. Deze dag kunnen wij namelijk ook beschouwen als onze gezamenlijke geboortedag. De geboortedag van de Javaanse Surinamers. Als Bangsa Jawa in Suriname

 

De Javaanse immigratie zoals die door BanyuMili in woord en beeld wordt gebracht. Een Javaans gezin met kind in de sléndang en wat handbagage. Met het schip reizend over stromende wateren van wereldzeeën en oceanen. En niet wetende waar het terecht zal komen. Samen turend naar verre horizonnen die er niet meer zijn. De zon en de maan zijn met hen meegereisd en ook bij hen gebleven.

Het bestaan

“Het bestaan van het heden en dat van de toekomst bestaat uit het bestaan van het verleden. Zonder de geschiedenis van de Javaanse contractarbeiders in Suriname hadden wij niet kunnen bestaan als Javaanse Surinamers.”
Een citaat uit de lezing van Reinier Kromopawiro in 2001 in het Faciliteitengebouw van Universiteit Leiden bij de presentatie van het Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek van Hein Vruggink en
Johan Sarmo. Dat gebeurde op uitnodiging van Dr. Rosemarijn Höfte, hoofd van de Caraïbische afdeling van het KITLV, het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden. KITLV is de uitgever van het woordenboek. Hein Vruggink overhandigde symbolisch het eerste exemplaar aan Reinier Kromopawiro die in hem een ambassadeur heeft gevonden voor de Javaanse taal. Samen met Prof. Dr. Ben Arps, Dr. Willem van der Molen en Drs. Ignatius Supriyanto van Universiteit Leiden, voorheen Rijksuniversiteit Leiden, staat Reinier Kromopawiro in een regel in het eerste Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek genoemd. Zij voorzagen het inleidende gedeelte van dit zeer waardevolle woordenboek van nuttig commentaar. De presentatie was op vrijdag 20 april 2001. De gamelangroep Swara BanyuMili verzorgde de muzikale omlijsting van deze gedenkwaardige dag.

 

Het officiële Monument Ter Herdenking van de Javaanse Immigratie in Suriname 1890-1940 staat op het complex Sana Budaya, het Javaans Cultureel Centrum in Paramaribo.

Het monument

In 1990 heb ik meegeholpen met het opbouwen van Sana Budaya — het Javaans Cultureel Centrum in Paramaribo. Daar staat het Monument Ter Herdenking van de Javaanse Immigratie in Suriname 1890-1939. Ontworpen door de bekende kunstenaar Soekie Irodikromo die destijds zijn eigen bouwgroep had die verantwoordelijk was voor de uitvoering. De webmaster was in die tijd ook lid van de bouw- en tevens kunstgroep van de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (www.vhji.org) die de Herdenking 100 Jaar Javaanse Immigratie organiseerde. De Indonesische Ambassade in Paramaribo was de grote sponsor op cultureel en financieel gebied. Zie dankwoord BanyuMili.

BanyuMili dendert lustig en onverstoord op de digitale snelweg. De website zit zo vol met informatie dat het met recht het digitale monument genoemd kan worden. Een nieuw fenomeen is geboren:
Hét OnlineMonument Javaanse Immigratie in Suriname 1890-1940. Waar men zich ook bevindt in de wereld, men kan op elk moment van de dag een bezoek brengen aan dit digitale monument. Bezoekers kunnen in het Gastenboek een bericht achterlaten en gedachten en ervaringen met elkaar delen.
Wij (Javaanse Surinamers) hebben onze eigen geschiedenis die deel uitmaakt van de koloniale Nederlandse wereldgeschiedenis. Onze voorouders verdienen dan ook een fysiek waardig monument op Nederlandse bodem van het Europese continent. Zodat wij in Nederland elk jaar met zijn allen (ook de autochtonen) erndiaspora-indonesia-logo hen te herdenken.

 

Unesco Taal is verweven met cultuur, met mensen en hun geschiedenis. Het is essentieel om je te uiten en om kennis en cultuur over te dragen.

BanyuMili Als een taal verdwijnt, verdwijnt de cultuur ook mee en verarmt de mensheid

De liefde

BanyuMili spreekt het Javaans van Java, Indonesië (ngoko, madya en krama inclusief gebruikmaking van krama inggil woorden — dit zijn woorden van eerbetoon) en het Surinaams Javaans (ngoko en basa).
Het ngoko van het Surinaams Javaans staat bekend als gewoon Javaans, laag Javaans of informeel Javaans.
Het basa van het Surinaams Javaans staat bekend als diep Javaans, hoog Javaans of formeel Javaans.
De krama inggil woorden van het Surinaams Javaans zijn al verwerkt in het basa. In het Javaans van Java, Indonesië worden de krama inggil woorden niet als een aparte taalstijl beschouwd, maar het zijn woorden van eerbetoon die verplicht worden gebruikt in de taalstijlen ngoko, madya en krama.
BanyuMili spreekt ook bahasa Indonesia, de nationale taal van Indonesië. De website is in het Nederlands. Het moet toegankelijk zijn voor Nederlands-sprekenden — de taal van de doelgroep. Maar op alle pagina's zijn er een of meer Javaanse woorden te vinden. Van de ruim 43.000 Javaanse woorden zijn meer er dan 1000 op deze website te vinden. Voldoende om er een goed gesprek mee te voeren.

Dewa Ruci... Het summum van de Javaanse mystiek
Kawruh sangkan-paraning dumadi'
'Kennis van oorsprong en bestemming van het bestaan'

PrinsWerkudara is de held uit Dewa Ruci, een van de beroemdste verhalen uit de Javaanse wayang. Prins Werkudara is op zoek naar de 'kawruh sangkan-paraning dumadi', 'kennis van oorsprong en bestemming van het bestaan'. Op zijn tocht naar de bodem van de oceaan, die vol zit van gevaren, ontmoet hij reuzen, monsters en goden. Daar aangekomen vindt hij het antwoord op al zijn vragen. Hij heeft meerdere namen: Bima en Bratasena. Hij is de zoon van Pandu Dewanata en Kunti Talibrata en de tweede van de vijf broers Pendawa Lima.
De andere broers heten: Yudhistira, Arjuna, Nakula en Sadhewa.
De redactie is in het bezit van geluidsopnames van Dewa Ruci met de beroemde dalang Ki Anom Suroto.

 

Sranan Watra
Reinier Kromopawiro 2004

yu seki
yu tiri
yu sowtu
yu switi
yu kowru
yu waran
yu gwe
yu kon
Sranan Watra
yu e tan

De kracht

In 1994 ging BanyuMili samenwerken met de toenmalige stichting Setasan in Rotterdam. Dit duurde tot en met 2005. Mederwerking werd ook verleend aan andere Javaanse stichtingen in Den Haag en Amsterdam.

De website zag in het voorjaar van 2000 het levenslicht met de domeinnaam banyumili.com. Het gedicht 'banyu mili' dat in feite een filosofische gedachte is, heb ik in 1996 geschreven. En de tekst in het Javaans voor het nationaal volkslied van Suriname in 1998. Vermeldenswaardig is dat 'Ana Suriname Siji' tijdens de zestigste verjaardag van de bekende politicus Paul Somohardjo in 2003 uit volle borst werd meegezongen door de genodigden. In aanwezigheid van de toenmalige President van Suriname Ronald Venetiaan en leden van de Nationaal Assemblée. De tekstdichter (ik dus) was daar ook als genodigde aanwezig.

Ook schreef ik teksten voor een aantal Javaanse artiesten, onder wie Stanlee Rabidin. Vandaag de dag is BanyuMili alleen online actief. Scholieren en studenten uit Nederland en Suriname weten (sinds het begin al) de weg naar de website BanyuMili te vinden. Maar ook organisaties als Stichting Jaarkalender Suriname heeft BanyuMili (tot blijdschap van deze organisatie) gevonden om een bijdrage te leveren bij de presentataie van het Suriname Jaarkalender 2004. Het gedicht 'Sranan Watra' in het Surinaams dateert uit die tijd.

De webmaster van BanyuMili werd in 2005 persoonlijk uitge
gd door de Indonesische Ambassadeur in Suriname Bapak Suparmin Sunjoyo voor het bijwonen van een seminar over de Javaanse taal — Seminar Internasional Basa Jawi — in Suriname op 28 en 29 mei 2005.
Zie email uitnodiging van de ambassadeur aan de webmaster in het Javaans

 

 

De visie

DiasporaTrilogie
Naast het opzetten en het onderhouden van drie websites is BanyuMili continue bezig met het bedenken van nieuwe ideeën. Het meeste van het werk is onzichtbaar. Toch zijn de meeste ideeën verwerkt in de drie websites. Het laatste project is het opzetten van een offline thuisarchief. Een moedige onderneming.

DigitalMediaOfflineArchive
Dit omvangrijke project gaat eind 2012 van start. Het omvat het produceren en het uitbrengen van CD, DVD, BLU-RAY, USB FLASH en Memory CARD met onderwerpen over de taal en cultuur én de geschiedenis van de Javanen van Suriname. De bedoeling is om het als offline thuisarchief te gebruiken. Voor iedereen.
Geïnteresseerden kunnen voor informatie en participatie mailen naar reinsdorp@hotmail.com.
BanyuMili... Met het (digitale) oog op morgen.


Herdenken


Vieren

Herdenking en Viering Javaanse immigratie in Suriname 1890 - 1940
Op donderdag 9 augustus 2012 herdenkt BanyuMili eerst in stilte en met gepaste attitude en viert pas daarna — mogelijk op een andere datum van eigen keuze dan 9 augustus — uitbundig feest.
Herdenken is altijd op 9 augustus... Een andere datum is er gewoon niet. Herdenken op een andere datum heeft geen enkele geschiedkundige gevoelswaarde. Vieren kan wel op een andere datum, maar wat vieren we dan?
Zie Visie BanyuMili Herdenking en Viering Javaanse immigratie in Suriname 1890 -1940...

Thematiek
Thema 2012 122 jaar Javaanse klederdracht in Suriname. Het belangrijkste is de woordenlijst over klederdracht: cucuk, jungkat, kupluk, sabuk en nog veel meer. Er staan nu al 100 woorden op de lijst.
Neem een kijkje... Javaanse Klederdracht
De thema's voor de komende jaren liggen ook al vast

 

 

Een unieke wereld

Begin 2000 experimenteerde ik gretig met het fenomeen internet. In april 2000 stonden de eerste pagina's van BanyuMili online en maakte de wereld op 8 november 2000 kennis met een complete website over de taal en cultuur én geschiedenis van de Javanen van Suriname. BanyuMili heeft de Javanen van Suriname op de wereldkaart gezet met banyumili.com. Nu, twaalf jaar later straalt de wereld van BanyuMili nog immer tussen de wereldsterren. Met een nieuwe domeinnaam die voor iedereen makkelijk te onthouden en te schrijven is javanenvansuriname.info.

BanyuMili is de eerste Javaans Surinaamse website met een uniek concept. Een eigenwijze vormgeving in het ritme van de tijd en een zelf ontworpen template maakt het concept extra bijzonder. De onderwerpen zijn overzichtelijk gerubriceerd. De navigatie is eenvoudig, maar wel doeltreffend. Elke rubriek heeft een eigen kleur. In diezelfde kleuren is ook de SiteMap uitgevoerd. Verdwalen is haast onmogelijk.

De website BanyuMili is nog lang niet af. De vaste bezoekers hebben het natuurlijk al lang gezien dat er altijd weer iets nieuws valt te ontdekken en te beleven. Er komen regelmatig aanvullingen, wijzigingen en ook nieuwe pagina's bij. En niet alleen inhoudelijk wordt er hard aangewerkt. De vormgeving gaat ook in het ritme van de tijd mee. En BanyuMili blijft ook bij de tijd. Dat is het mooie van internet. Reageren op ontwikkelingen kan à la minute. Maar je moet wel alles zelf kunnen.
BanyuMili wil onderscheidend en spannend zijn en blijven. En vooral niet saai en oubollig. En gaat dus onverstoord eigenwijs verder met het mooie werk. De multimediaplayer (licentie gekocht) is daar een voorbeeld van. De website telt nu meer dan 450 pagina's. Maar het water van BanyuMili blijft stromen... Nanging banyuné BanyuMili mili terus.
Iets te melden? Schrijf iets in het Gastenboek of mail iets naar reinierkromopawiro@gmail.com.

 

 

 

 

 

Hoe het is begonnen

Het begon in 1990 bij 100 Jaar Javaanse Immigratie in Suriname op Sana Budaya in Paramaribo. Een jaar lang de mouwen gestroopt om mee te helpen bij het realiseren van Sana Budaya. Lees meer... hier in dit artikel.

De website zag in het voorjaar van 2000 het levenslicht met de domeinnaam banyumili.com. Met heel veel onderwerpen over de Taal en Cultuur én Geschiedenis van de Javanen van Suriname. Het is de eerste Javaans Surinaamse website met een uniek concept. Tevens de eerste website met die naam. Daarna volgden er meer. Vooral websites uit Indonesië. Het gedicht banyu mili (stromend water) dat in feite een filosofische gedachte is, heb ik in 1996 geschreven. Als inspiratie voor het bijzondere werk van BanyuMili: het geven van informatie over de Taal en Cultuur én Geschiedenis van de Javanen van Suriname. Het unieke schema Diaspora Indonesia geeft de migratebewegingen van Indonesiërs aan met daarin de positie van die van de Javaanse contractarbeiders naar Suriname en die van de Javaanse Surinamers.

De tekst in het Javaans voor het Surinamse volkslied heb ik in 1998 geschreven. Als een mooie gedachte... Vermeldenswaardig is dat Ana Suriname Siji  (Er is één Suriname) tijdens de zestigste verjaardag van de bekende politicus Paul Somohardjo in 2003 uit volle borst werd meegezongen door de genodigden. Een A-viertje met de tekst erop werd uitgedeeld. In aanwezigheid van de toenmalige President van Suriname Ronald Venetiaan en leden van de Nationaal Assemblée. De tekstdichter Reinier Kromopawiro was er als genodigde zelf getuige van. Daarnaast schrijf ik songteksten in de Javaanse taal voor Javaanse muzikanten.

De laatste creatie is BanyuMili Mobile Pages, speciaal voor de smartphone. Voor onderweg. Voor overal. Ondanks de eenmansbezetting bloeit BanyuMili. Of misschien wel dankzij, want alles ligt in één hand. In die van de webmaster zelf: ontwerp, techniek en redactie. BanyuMili is de eerste en enige Javaans Surinaamse website met boeiend veel onderwerpen over de taal en cultuur én geschiedenis van de Javanen van Suriname.
In het heden veel kracht en inspiratie puttend uit het verleden. Van de wilskracht van onze voorouders... Javaanse contractarbeiders in Suriname. Met het oog op een nog boeiender toekomst. Ook mede dankzij de bijdragen van Paul Mangoenkarso en anderen...
Naar pagina om de pdf-bestanden te downloaden

 

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP