
|
|
|
|
TALEN VAN SURINAME SCHRIJFWIJZE |
|
Inleiding |
|
|
Max Nijman zingt Ai Sranan mi moi switi kondre... O, Suriname mijn heerlijk land |
|
|
|
|
|
|
● Lees meer... Ga naar de website www.sil.org voor onderzoek en woordenboeken Surinaamse talen. |
In Suriname met een inwonersaantal van 435.000 (situatie 1995) worden meer dan 20 talen gesproken Naast het Surinaams-Nederlands, het Sranan tongo, het Sarnami (Hindoestaans) en het Surinaams Javaans worden ook het Akurio, het Arowaks en het Aukaaans gesproken. De andere talen zijn: Chinese (Hakka), Engels, Guyanees, Calinja, Kwinti, Saramaccaans, Trio, Warao en het Wayana. Het Arowaks, Kalina, Wayana en Trio zijn Indianentalen. De Marrons kennen vier talen: het Saramaccaans, het Matuwari, en Ndyuka en het Paramaccaans. Het Saramaccaans en het Matuwari hebben veel Portugese elementen. De oorsprong hiervan moet worden gezocht in het Pidgin-Portugees. Deze taal werd gesproken in de 17e eeuw op de Afrikaanse westkust. Het Ndyuka en het Paramaccaans zijn gebaseerd op het Engels. Zo ook het Sranantongo. Schrijfwijze voor de moedertalen in Suriname Om éénduidige schrijfwijze van de verschillende moedertalen te bevorderen is het wenselijk om officiële spellingen in te voeren. Voor het Sranan (het Surinaams) en het Sarnami Hindustani (Surinaams Hindustaans) is door de Commissie Surinaams Javaans het spellingsvoorstel gedaan. De officiële schrijfwijze is vastgesteld in 1986 en openbaar gemaakt via een brochure dat uitgegeven werd door het ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur en heeft de titel 'Tulisané Jawa Suriname' (bij de redactie van BanyuMili aanwezig) meegekregen. |
|
Gedicht
in het Surinaams Sranan watra
yu seki |
|
|
|
|
|
|
|
Schrijfwijze Surinaams Javaans... Tulisané Jawa Suriname |
|
Enkele woorden in Sranan Suriname wan bun nyun yari gelukkig
nieuw jaar abra
oversteken
|
Het Surinaams Javaans maakt dus ook gebruik van de schrijfwijze voor de moedertalen in Suriname vocalen
(klinkers): a,e,è,é,i,o,u. De overige lettertekens: c,f,q,v,x en z worden niet gebruikt. Deze komen slechts voor in leenwoorden. Leenwoorden zijn woorden die in het Surinaams Javaans gebruikt worden, maar uit andere talen komen. Bijvoorbeeld uit het Engels het woord 'computer'. Tweeklanken ai (maido verwijten), au (prau korjaal), ei (strei boto bootwedstrijd). Gebruikte afkortingen in tabel hieronder:
|
||||
| letter | gebruikt | klinkt als | voorbeeld | betekenis | |
| a | ja | a in Nw dat | arit | sikkel | |
| o in Nw dorp | lara | ziek | |||
| b | ja | b in Nw bad | bapak | vader | |
| c | in leenwoorden | k in Ew computer | computer | computer | |
| d | ja | d in Nw doel | duwit | geld | |
| e | ja | e in Nw de | endok | ei | |
| è | ja | è in Nw pret | èntong | pollepel | |
| é | ja | i in Nw vis | kéwan | dier | |
| f | in leenwoorden | f in St fawaka | fawaka | hoe gaat het | |
| g | ja | g in Ew go | gamelan | gamelan | |
| h | ja | h in Nw huis | hus | ssst... | |
| i | ja | ie in Nw mier | pitik | kip | |
| i | i in Nw pit | pitik | kip | ||
| j | ja | dj in Ew job | jamur | paddestoel | |
| k | ja | k in Nw koe | kupu | vlinder | |
| l | ja | l in Nw lak | laler | vlieg | |
| m | ja | m in Nw mest | mriyem | kanon | |
| n | ja | n in Nw nat | nangis | huilen | |
| o | ja | o in Nw dor | montor | auto | |
| o | ja | o in Nw voor | loro | twee | |
| p | ja | p in Nw pret | prapatan | viersprong | |
| q | in leenwoorden | Quebec | Quebec (plaats) | ||
| r | ja | r in Nw rat | ratu | koning | |
| s | ja | s in Nw sip | siji | één | |
| t | ja | t in Nw tien | timun | komkommer | |
| u | ja | oe in Nw hoed | udan | regen | |
| v | in leenwoorden | viagra | merknaam | ||
| w | ja | w in Nw wat | wajan | bakpan | |
| x | in leenwoorden | Grand Prix | sportevenement | ||
| y | ja | j in Nw jas | layang | brief | |
| z | in leenwoorden | Zorro | figuur | ||
| ng | ja | ng in Nw bang | nangis | huilen | |
| ny | ja | ñ in Sw mañana | nyambit | werpen | |
| ty | ja | c in Ew chicken | tyagak | steunpaal | |