Javaans van Java
BanyuMili geeft in deze site een korte impressie van het  Modern Javaans van Indonesië, dat geldt als het hedendaagse 'Algemeen Beschaafd Javaans'. De Javaanse taal in Indonesië kunnen we onderscheiden in het Oudjavaans, het Middenjavaans en het Nieuwjavaans.
Oudjavaans:overgeleverd via inscripties vanaf het begin van de 9e eeuw.
Middenjavaans: gesproken in 15e en 16e eeuw in de tot de Islam bekeerde havensteden en handelscentra langs de noordkust van Midden en Oost Java.
Nieuwjavaans of Modernjavaans: het Javaans van de dag van vandaag heeft zich in de 17e eeuw ontwikkeld. De taal die thans - in het heden - wordt gesproken. Het wordt daarom ook wel het hedendaags Javaans genoemd.

Surinaams Javaans
Met de migratie van onze voorouders is het Javaans in Suriname terechtgekomen. Echter, de migranten kwamen uit verschillende delen van Java die hun eigen dialectische varianten kennen. In de beginjaren van de aanwezigheid van de Javanen in Suriname heeft een mengeling plaatsgevonden van die verschillende lokale dialecten uit Java. Later, toen de Javanen in contact kwamen met andere bevolkingsgroepen, namen ze enkele veel gebruikte woorden over, zoals het woord gwenti en moro uit het Sranan tongo (het Surinaams) en bijvoorbeeld jaji (van jahaji, dit betekent 'scheepsgenoot') uit het Sarnami, de Surinaamse variant van het Hindi van India. In de taalkunde noemt men zulke woorden leenwoorden. Het Javaans in Suriname stond en staat voortdurend onder invloed van de omringende talen. Ook het Nederlands in Nederland en het Surinaams Nederlands in Suriname zijn leveranciers van leenwoorden. Zo ongeveer is de ontwikkeling van het Javaans in Suriname, dat thans het Surinaams Javaans - basa Jawa Srinamah - wordt genoemd.

Surinaams Javaans in Nederland
In Nederland wonen er ongeveer 30.000 Javanen uit Suriname. Zij hanteren voor bepaalde begrippen, waarvan er geen Javaanse woorden direct voorhanden zijn, Nederlandse woorden. Zo zijn de woorden van de jaargetijden - lente, zomer, herfst en winter - in ons woordenschat hier in Nederland ingeslopen en aangepast aan de Javaanse grammaticaregels. Een zin als Winteré taun iki jan adhem banget, ya? (Dit jaar is de winter wel erg koud,hé?) wordt als normaal beschouwd. Winter is in het Javaans mangsa bedhidhing.

De ene taal beïnvloedt de andere taal. Elke taal, die door een bepaalde gemeenschap wordt gesproken, is een taal die leeft en staat voortdurend onder druk van andere talen die in de nabijheid worden gesproken. Zo zitten er in het Nederlands veel Engelse woorden, zoals 'computer'. Vervolgens is het Engelse woord 'computer' via het Nederlands of rechtstreeks in het Javaans terechtgekomen. Bijvoorbeeld in de volgende zin: Aku wingi tuku computer (Gisteren heb ik een computer gekocht).

Nog meer verschillen tussen het Javaans van Java en het Surinaams Javaans

1. Het klanksysteem en de schrijfwijze. De klank tj als in het Nederlandse woord 'tjokvol' wordt in het Surinaams Javaans met een ty geschreven en in het Modern Javaans van Java met een c. Bijvoorbeeld tyampur in het Surinaams Javaans en in het Modern Javaans van Java is het campur (vermengd).

2. De verschillende taalsoorten. Het Surinaams Javaans kent drie taalsoorten: ngoko (het informeel Javaans, vaak zegt men dat ook 'gewoon Javaans'), basa (het formeel Javaans, wat men 'beleefd Javaans' noemt en basa mlipis (het zeer formeel Javaans, men zegt ook wel 'diep Javaans').

Het Modern Javaans van Indonesië dat vooral op Java wordt gesproken kent in grote lijnen ook drie taalsoorten: ngoko, madya en krama. Ngoko en madya zijn de taalsoorten die men in de eigen omgeving spreekt en krama is de zeer beleefde taal. Daarnaast is er ook nog een lijst met krama inggil woorden. Deze woorden van eerbetoon - de zogenaamde tembung urmat - moet (het is dus verplicht) men altijd gebruiken in de drie taalsoorten, wanneer er voor bepaalde begrippen krama inggil woorden beschikbaar zijn. Dus als men ngoko, madya of krama spreekt, moet men in alle voorkomende gevallen, wanneer dit wordt verlangd, krama inggil woorden gebruiken. Maar let wel: krama inggil woorden mag men nooit voor zichzelf gebruiken, maar altijd ten behoeve van een ander.

Voorbeeld:

De Nederlandse zin 'Hij komt morgen' is in het ngoko Sésuk dhèwèké teka, in het krama luidt deze zin Bénjing piyambakipun dhateng.

Wil men een persoon eren, dan gebruikt men voor het woord teka het krama inggil-woord en voor het woord panjenengané in de taalsoort ngoko en panjenenganipun in de taalsoort krama.