| HOME | IRIS FLASHVIDEO | 3D MEDIAWALL | PICTUREGALLERY | MUSICBOX | 
BASA
JAWA |
BAHASA
INDONESIA |
GASTENBOEK |
|
|
|
Home > Theater > Tayuban, lèdhèkan, janggrungan |
|
|
|
Boeken
verkrijgbaar bij KITLV Leiden
|
Tayuban, lèdhèkan Net als een wayang voorstelling wordt tayuban of lèdhèkan gegeven ter opluistering van een familiefeest, dit is bijvoorbeeld een huwelijks- of een besnijdenisfeest. De feestavond zelf duurt meestal de hele nacht. Maar een Javaans feest heeft een voor- en een nafeest. Bij elkaar duurt het een week. De avonden voor het avondfeest zelf wordt lèklèkan genoemd. Lèklèkan betekent letterlijk 'opblijven'. Bij lèklèkan komen buren, vrienden, familieleden en andere dorpsgenoten 's avonds op visite bij de familie die het feest geeft. Een feest geven heet duwé gawé. Duwé gawé betekent letterlijk 'werk hebben'. De familie die het feest geeft, heet sing duwé gawé. Bij lèklèkan wordt er versnaperingen geserveerd. Dit heet pacitan. Lèdhèkan of tlèdhèkan of talèdhèkan betekent in het kort: danspartij met één of meer dansvrouwen. De dansvrouw is de lèdhèk. Bij lèdhèkan spelen de lèdhèk , de tukang sampur en de gamelangroep de hoofdrol. De lèdhèk is een ingehuurde dansvrouw en zij is de centrale figuur. Zij heeft voor dit vak gekozen en hiervoor ook lessen gevolgd. Zij moet niet alleen kunnen dansen, maar ook alle gendhings (muziekstukken) kennen. Ze moet kunnen zingen als de gendhings gespeeld worden. Dit wordt nyindhèni genoemd. Sindhèn is het zingen, meestal bij een gamelanmuziek. Zingen in een groep die westerse muziek of popJawa maakt heet nyanyi. Ook het zingen van keroncong liederen heet nyanyi. De tukang sampur is de ceremoniemeester. Sampur is een lange sjaal die bij het dansen om de nek gedrapeerd moet worden. Tukang sampur is dus degene die telkens de sjaal overdraagt aan de gast. De gasten worden door de tukang sampur opgeroepen om te dansen. Van de familie die het feest geeft, heeft hij een lijst met de namen van de gasten gekregen. Die worden één voor één opgeroepen. Deze moet eerst een bijdrage in een bus stoppen, meestal in de vorm van een bankbiljet. Pas dan mag hij of zij een lied bekendmaken aan de gamelangroep en vervolgens de dans uitvoeren samen met de dansvrouw. De opgeroepen gast kan de dans overlaten aan een ander, deze wordt kang wakil genoemd. Kang wakil betekent 'degene die hem of haar vervangt of vertegenwoordigt'. Vaak komt het voor dat een populaire man (hij kan goed dansen en goed zingen) steeds op moet treden als kang wakil. Een Javaans dansfeest als zomaar een vorm van vertier op een zaterdagavond wat ongeveer gelijk is als tayuban heet janggrungan. Vaak wordt Janggrungan ook aangegrepen om winst te maken. Men huurt een feestzaal (een pajak), een gamelanorkest en een lèdhèk en de basis is gevormd voor een daverend festijn met als resultaat een dikke portemonnaie. Men moet wel de kunst van het organiseren verstaan, anders loopt dit uit op een fiasco. In plaats van een dikke portemonnaie en lege portemonnaie. Janggrungan Janggrungan is in principe hetzelfde als lèdhèkan, maar dit optreden van een dansvrouw met gamelanmuziek is niet bedoeld ter opluistering van een familiefeest. Op een zaterdagavond als er niets te doen valt kan men janggrungan organiseren. Iedereen die bereid is te betalen mag een dans uit voeren samen met de lèdhèk. Javanen in Nederland organiseren vaak janggrungan. Een groep liefhebbers gaan eerst wat geld inzamelen om een feestzaal af te huren. Een kleine ruimte voor ongeveer vijftig mensen is voldoende om een avondje dorpse gezelligheid van vroeger te organiseren. Er wordt wat drank en eten ingekocht en klaargemaakt. Men kondigt het aan via pamfletten en via de lokale Javaanse omroep. En het feest kan beginnen. De warmte van thuis willen ze hier ook creëren. Janggrungan is als medicijn tegen heimwee. Het verlangen naar dat gezellige dorp van vroeger en de geur van walmende saté. Als de gasten beginnen binnen te druppelen, klinken de gamelanklanken weer zacht. Vooral ouderen komen vaak op zulke feesten af, maar de laatste tijd beginnen de jongeren daarin ook interesse te tonen. Ze horen verhalen hoe het vroeger er aan toe ging in de dorpen. Ze worden er nieuwsgierig door en willen ze ook zo'n janggrungan feest meemaken. Javaanse kinderen die in Nederland zijn geboren en nog nooit in Suriname op vakantie zijn geweest krijgen ook interesse in de Javaanse taal en cultuur. Op zich een hele goed zaak. Overal in het land worden door diverse verenigingen en stichtingen cursussen gegeven. |
|
|
