|

Jaran
képang door Javaanse Surinamers.
|
Geen rode
kleren aan, want anders... 'Jaran'
betekent paard en 'képang' is een vrij dun, oprolbaar bamboe vlechtwerk. Jaran
képang als cultuur uiting is een rituele dans uitgevoerd op beschilderde,
gevlochten bambupaarden. In Suriname worden de paarden ook van warimbo gemaakt.
De paarden worden beschilderd, de kleuren geven de geest aan die in de danser
komt, wanneer deze in trance is geraakt. De hoofdkleuren zijn zwart, roodbruin
en wit. Zo'n jaran képang groep heeft ook een leider. Zijn paard, dat de
opvoering leidt, krijgt de kleuren van een appelschimmel: wit met zwarte
vlekken. De paarden hebben ook namen. De zwarte paarden heten mendhung
(regenwolk) of kombang (bruinzwarte hommel). De roodbruine paarden heten mawar
(roos) of méga (witte wolk). De witte paarden heten melati (jasmijn) of kanthil
(lijkbaar, slaapbank). De paarden worden versierd. Men legt eerst een roodwitte
doek op de ruggen van de paarden. Hieraan worden andere versieringen vastgezet.
In veel Javaanse rituele worden de kleuren wit en rood gebruikt. Het is de
kleurencombinatie witrood die vol van betekenis is. Rood is de kleur van het
aardse leven en is tevens de kleur voor het vrouwelijke. Wit symboliseert de
geestelijke wereld, maar is ook de kleur van het mannelijke.
Nederland In
Nederland worden ook jaran képang opvoeringen gegeven. Wanneer de autochtone
Nederlanders daar ook als toeschouwers aanwezig zijn, is de verbazing alom. De
berijders van de paarden raken in trance en eten zij levende kippen of andere
rauwe dingen, die wij als normale mensen niet zouden lusten. Je mag de berijders
in trance niet aanspreken, treiteren of anderszins uitdagen. En natuurlijk niet
met je rode kleren aan in de buurt vertoeven, want anders...
Jathilan Jathilan
is oorspronkelijk een jongensdansvertoning met dezelfde soort
stokpaarden als bij jaran képang.
De begeleiding wordt ook verzorgd door een gamelangroep met een kleine
bezetting: saron, kendhang en een kleine gongset. De duur is afhankelijk
van de belangstelling van het publiek. Ga naar
gamelan voor meer informatie
over deze zowat mystieke Javaanse muziek.
|